ΑΓΑΝΑΚΤΙΣΜΕΝΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ

Παρακολουθούμε, εδώ και ημέρες, την γέννηση, ανάπτυξη και δράση ενός κινήματος νέας μορφής, για τις σημερινές τουλάχιστον γενιές.

Πολίτες που, στην συντριπτική τους πλειοψηφία, δεν γνωρίζονται μεταξύ τους, δεν ανήκουν σε μία συγκεκριμένη ομάδα συμφερόντων, δεν συστεγάζονται σε ένα πολιτικό, επαγγελματικό, συνδικαλιστικό ή άλλο μαζικό χώρο, επικοινωνούν με τις δυνατότητες που τους δίνουν οι νέες τεχνολογίες και αποφασίζουν να κάνουν αισθητή την παρουσία τους.

Ο λόγος τους είναι ακόμη αδιαμόρφωτος, χωρίς συγκεκριμένο σχήμα και περιεχόμενο και, βοηθούσης της διαστροφής, ανευθυνότητας και ιδιοτέλειας των Μ.Μ.Ε., ιδιαίτερα της τηλεόρασης, τα οποία θεωρούν είδηση μόνο ότι τυφλώνει τα μάτια και κουφαίνει τα αυτιά, όποιος παρακολουθεί τη δράση αυτού του κινήματος από την τηλεόραση, μένει με την εντύπωση ότι κάθε απόγευμα μαζεύονται στην πλατεία Συντάγματος μερικές χιλιάδες άνθρωποι για να μουντζώσουν το κτίριο της Βουλής και να φωνάξουν, εν χορώ, «κλέφτες- κλέφτες».

Είναι όμως έτσι τα πράγματα;

Ας δούμε, κατ’ αρχή, ποιοί είναι αυτοί οι άνθρωποι. Με δεδομένο το μεγάλο πλήθος τους, είναι ασφαλές να εικάσουμε ότι μεταξύ τους βρίσκονται και άνθρωποι με εντελώς αντίθετα συμφέροντα.
-Βρίσκονται πολίτες αγανακτισμένοι με το κράτος για τη φοροδιαφυγή, και χειμαζόμενοι έμποροι αγανακτισμένοι με το κράτος γιατί δίνει κίνητρα στους πολίτες να ζητάνε αποδείξεις.
-Βρίσκονται αγανακτισμένοι με το κράτος συμβασιούχοι του δημοσίου γιατί δεν ανανεώθηκαν οι συμβάσεις τους, και αγανακτισμένοι με το κράτος πολίτες για τον διογκωμένο και σπάταλο δημόσιο τομέα.
-Βρίσκονται αγανακτισμένοι με το κράτος πολίτες γιατί αξιώνουν καλύτερες υπηρεσίες από τις Δ.Ε.Κ.Ο., και αγανακτισμένοι με το κράτος εργαζόμενοι στις Δ.Ε.Κ.Ο. γιατί πιστεύουν ότι οι επιχειρήσεις στις οποίες εργάζονται έχουν γίνει για να εξυπηρετούν, κυρίως, αυτούς.
-Βρίσκονται αγανακτισμένοι με το κράτος γονείς γιατί απαιτούν καλύτερη παιδεία, όλων των βαθμίδων, για τα παιδιά τους, και αγανακτισμένοι με το κράτος εκπαιδευτικοί γιατί ο εξορθολογισμός της λειτουργίας και η βελτίωση του περιεχομένου της παιδείας βλάπτει κάποια μικροσυμφέροντά τους.
-Βρίσκονται αγανακτισμένοι με το κράτος ασθενείς γιατί απαιτούν καλύτερη υγεία και φθηνότερα φάρμακα, και αγανακτισμένοι με το κράτος γιατροί και φαρμακοποιοί που βλέπουν την υγεία μόνο σαν μέσο πλουτισμού, πολλές φορές και παράνομου.
Ο κατάλογος των ομάδων αντικρουομένων συμφερόντων είναι πολύ μακρύς και δεν έχει νόημα να τον εξαντλήσουμε. Μπορούμε όμως να συμπεράνουμε, στατιστικά τουλάχιστον, ότι οι αγανακτισμένοι πολίτες, στην πλειονότητά τους, είναι και θύματα και θύτες, είναι δε αδύνατο να μην το γνωρίζουν αυτό.

Υπάρχει βέβαια και μία πολύ μεγάλη κατηγορία πολιτών, νέων κυρίως, που είναι αγανακτισμένοι γιατί τους έχει στερηθεί το δικαίωμα στο όνειρο και την ελπίδα, γιατί το μέλλον τους έχει υποθηκευθεί, γιατί ο ζωτικός τους χώρος έχει καταληφθεί.

Τι είναι όμως τότε αυτό που εξαλείφει τις αντιθέσεις όλων αυτών, τους ενώνει, στο επίπεδο τουλάχιστον της αγανάκτησης, και τους κάνει να ελπίζουν ότι μέσα από αυτή την κίνηση θα δοθούν ικανοποιητικές απαντήσεις στις αλληλοσυγκρουόμενες επιδιώξεις τους και στα αντιτιθέμενα συμφέροντά τους;

Εκτιμώ ότι υπάρχουν τρεις κύριες κατηγορίες αγανακτισμένων πολιτών.

-Η πρώτη αποτελείται από αυτούς που έχουν αρχίσει να διαισθάνονται πως η κοινωνία αποκτά χαρακτηριστικά ζούγκλας, φοβούνται ότι μέσα σε μία ζούγκλα κανείς δεν θα ξέρει πότε θα έρθει η ώρα του, και γι’ αυτό εκφράζουν την αγανάκτησή τους προς αυτούς που θεωρούν υπαίτιους.
-Η δεύτερη αποτελείται από αυτούς που, εξ αιτίας της δεινής κατάστασης στην οποία έχει περιέλθει η χώρα και των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί έναντι της τρόικας μέσα από τους όρους του μνημονίου, και πέρα από τα προβλήματα που συνεπάγονται η ανεργία και η περικοπή των εισοδημάτων, διαισθάνονται τον κίνδυνο, όχι μόνο να χαθεί η μπάλα (η προνομιακή σχέση που έλπιζε να έχει ο καθένας με την εκάστοτε εξουσία), αλλά και το ίδιο το γήπεδο (η δυνατότητα της εκάστοτε εξουσίας να ευνοεί την δημιουργία αυτών των προνομιακών σχέσεων), και γι’ αυτό εκφράζουν και αυτοί την αγανάκτησή των προς αυτούς που θεωρούν υπαίτιους.
-Η τρίτη, τέλος, κατηγορία αποτελείται από αυτούς που έχουν περάσει σε ένα ανώτερο στάδιο συνειδητοποίησης και είναι έτοιμοι να απαρνηθούν το εγώ και να επιλέξουν το εμείς, να πάψουν να παρασύρονται από το συναίσθημα και να αρχίσουν να οδηγούνται από τη λογική, να σταματήσουν να είναι πελάτες ενός σάπιου συστήματος και να γίνουν αξιοπρεπείς πολίτες μίας ευνομούμενης χώρας, να μη θέλουν να ζήσουν όπως επιθυμούν αλλά όπως μπορούν, να μην περιμένουν ένα ακόμη θαύμα αλλά να είναι έτοιμοι να δουλέψουν σκληρά για να πετύχουν τους στόχους των.

Στις δύο πρώτες κατηγορίες ισχύει το ότι πάντα φταίει κάποιος άλλος και επειδή αυτό είναι μόνο άρνηση που δεν συνοδεύεται από πρόταση, μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες καταστάσεις. Στην τρίτη κατηγορία, υπάρχει αυτογνωσία και βούληση για θετική δράση. Όλες μας οι ελπίδες για μία αλλαγή προς το καλύτερο, ακουμπάνε σε αυτή, την τρίτη κατηγορία.

Το πολιτικό σύστημα, τώρα, τι κάνει, πώς αντιδρά;

Είναι βέβαια θλιβερό, και, από την άλλη πλευρά, αναμενόμενο, αλλά το πολιτικό σύστημα, βυθισμένο στον αυτισμό του και στη σιγουριά της, πέραν των νόμων που ισχύουν για τους υπόλοιπους Έλληνες, λειτουργίας του, συμπεριφέρεται λες και δεν έχει καταλάβει τίποτα. Οι εκπρόσωποί του μιλάνε για την απαξίωσή του και για τη χαμηλή εκτίμηση των πολιτών προς αυτό, σαν θεατές που κάνουν κριτική σε μία παράσταση που παρακολούθησαν και όχι αυτοκριτική σαν πρωταγωνιστές ενός άθλιου έργου για την ποιότητα του οποίου έχουν πλήρη συνείδηση. Και, ακόμη χειρότερα, κάποιοι προσπαθούν να ψελλίσουν δικαιολογίες του τύπου «δεν είμαστε όλοι ίδιοι» ή «επειδή υπάρχουν λίγα μαύρα πρόβατα, δεν σημαίνει ότι και όλο το κοπάδι είναι μαύρο». Και, ακόμη πιο χειρότερα, μας προκαλούν με αναιδή λόγο του τύπου «ότι είναι νόμιμο, είναι και ηθικό». Και το λένε αυτό αυτοί που ψηφίζουν τους ανήθικους νόμους που τους εξαιρούν, στην ουσία, από την κρίση της δικαιοσύνης, αυτοί που αν καμιά φορά κινδυνεύουν να πιαστούν στην τσιμπίδα, κλείνουν ανερυθρίαστα την βουλή πριν την ώρα της για να επέλθει παραγραφή και να μην τρέχει τίποτα. Και προκαλούν πια αγανάκτηση δηλώσεις όπως:

-«Μαζί τα φάγαμε». (Ναι, με την έννοια ότι μοιράστηκαν χρήματα εκεί που δεν έπρεπε, ή δεν ζητήθηκαν χρήματα από εκεί που έπρεπε. Αλλά το σε ποιους, πότε και πού δόθηκαν και το από ποιους, πότε και πού δεν ζητήθηκαν χρήματα, το πολιτικό σύστημα το αποφάσιζε, για τους δικούς του, όχι πάντοτε ανιδιοτελείς, λόγους).
-«Το μαχαίρι θα φτάσει στο κόκαλο». (Ναι, αλλά με τις παραγραφές και τις ασυλίες, σκιάχτηκε το κόκαλο για το πού θα φτάσει το μαχαίρι).
-«Οι ένοχοι θα λογοδοτήσουν». (Ναι, αλλά με τους ρυθμούς που λειτουργεί η δικαιοσύνη, είναι πιθανότερο για τους ενόχους να λογοδοτήσουν στον Πλάστη τους κατά τη Δευτέρα παρουσία, παρά στον φυσικό τους δικαστή).

(Υπάρχει ένα ερώτημα: τους εκπροσώπους μας στη Βουλή τους διαλέξαμε για να είναι διαφορετικοί από αυτό που είναι, και αν ναι, γιατί δεν διαλέξαμε κάποιους άλλους, καλύτερους;)

Θα μπορούσε βέβαια το πολιτικό σύστημα – και εδώ τη μεγαλύτερη ευθύνη φέρει η κυβέρνηση, γιατί αυτή έχει τη νομοθετική πρωτοβουλία – να κάνει την αυτοκριτική του στην πράξη και να προχωρήσει με γοργά βήματα σε θεσμικές αλλαγές που θα θεράπευαν πολλές από τις αμαρτίες του παρελθόντος. Αναφέρω επιγραμματικά μερικές:

- Νέος εκλογικός νόμος, με μεικτό σύστημα σταυρού και λίστας, και με μονοεδρικές περιφέρειες.
-Ένταξη των εγκλημάτων κατά του δημοσίου συμφέροντος, σε ειδική κατηγορία. Θα εκδικάζονται κατά προτεραιότητα, και θα τελεσιδικούν σε δώδεκα μήνες.
-Άρση της βουλευτικής ασυλίας για όλα τα αδικήματα. Όποιος βουλευτής πιστεύει ότι διώκεται για πολιτικούς λόγους θα προσφεύγει σε ειδικό δικαστήριο το ποίο θα αποφασίζει περί αυτού, μέσα σε τριάντα ημέρες.
-Άρση της παραγραφής των αδικημάτων που διεπράχθησαν από κυβερνητικά στελέχη. Οι υποθέσεις αυτής της κατηγορίας θα εκδικάζονται από την τακτική δικαιοσύνη.
-Έρευνα για το πόθεν έσχες όλων των μετασχόντων σε κυβερνήσεις της μεταπολίτευσης, από επιτροπή της Βουλής, ειδικής σύνθεσης, με ειδικές εξουσίες.

Δικαιολογίες του τύπου «οι εκλογικοί νόμοι ψηφίζονται λίγο πριν τις εκλογές», «αργεί ακόμη η αναθεώρηση του Συντάγματος», ή «προέχει η αποφυγή της πτώχευσης», δεν δείχνουν τίποτε άλλο από ατολμία σύγκρουσης με το παλιό το φθαρμένο, το σάπιο.

Το κίνημα των αγανακτισμένων πολιτών, είναι δύσκολο να έχει μέλλον, αλλά είναι πολύ πιθανό να επηρεάσει το μέλλον. Είναι δύσκολο να έχει μέλλον γιατί όσο ωριμάζει θα αναδείχνονται οι αντιφάσεις του, θα απομαζικοποιείται και σε λίγο καιρό θα αποτελείται, κυρίως, από πολίτες της τρίτης από τις κατηγορίες που προανέφερα. Μπορεί όμως να επηρεάσει το μέλλον, αν προλάβει να διαμορφώσει προτάσεις πολιτικής συμπεριφοράς απέναντι στο παρωχημένο, πονηρό και επιβλαβές σημερινό πολιτικό σύστημα. Προτάσεις που να δίνουν απάντηση σε ερωτήματα, όπως:

-Συμμετοχή, ή αποχή;
-Μονοεδρικές, ή πολυεδρικές περιφέρειες;
-Ένας, ή περισσότεροι σταυροί;
-Προκριματικές εκλογές για επιλογή υποψηφίων, ή όχι;
-Γενικότερα κριτήρια επιλογής υποψηφίων βουλευτών.
-Αριθμός βουλευτών, τρόπος αποζημίωσής των και καθορισμός προνομίων των.
(Φυσικά, ο κατάλογος των προτάσεων δεν εξαντλείται με αυτές)

Το μεγαλύτερο όμως κέρδος που μπορεί να προκύψει από την κίνηση των αγανακτισμένων πολιτών είναι το ότι βρέθηκαν στους δρόμους, πολλοί μαζί και απέκτησαν, όσοι απέκτησαν, έστω και για λίγο, την αίσθηση ότι είναι ικανοί για κοινή δράση, ότι μπορούν να καθορίσουν (και όχι να απαιτήσουν ή να επαιτήσουν από άλλους) το μέλλον τους. Ίσως αυτό να αποδειχθεί το κλειδί που θα ανοίξει την πόρτα της φυλακής που έχει χτίσει ο καθένας μας για τον εαυτό του, προτάσσοντας το εγώ, κυνηγώντας το ανούσιο, προσπαθώντας να επιδιορθώσει και να εξωραΐσει το χθες, αντί να χτίσει το αύριο, του τόπου του και το δικό του. Η σοβαρή στάση, η ειρηνική μορφή, η αποφυγή «στημένων φάσεων» για τα βραδινά δελτία ειδήσεων, η απεξάρτηση από το φαίνεσθαι και η αποστασιοποίηση από πάτρωνες και χορηγούς, εφ όσον διαρκέσουν, αποτελούν θετικά στοιχεία.

Θα δούμε.